Çocuklarda Spor

Okunma: 1875 | Tarih: 31.08.15 | Kategori: Anne ve Çocuk Sağlığı, Spor ve Fitness |

Çocuklarda Spor

Bildiğiniz gibi çağımız endüstri toplumunun getirdiği özellikler ile her birimiz sedanter (oturarak vakit geçiren) bir hayat biçimine yönlenmekteyiz. Bu yönelimin bir sonucunda fazla kilo alımı (obezite-aşırı şimanlık) ve onun eşliğinde getirdiği sıhhat sıkıntıları gelişmiş ülkelerde meydana geldiği gibi ülkemizde de süratle artmaktadır. Çocukluk çağında fizyolojik etkin olan bireylerde bu sorunla karşılaşma oranı/olasılığı etkin olmayanlardan kritik üstelik yok denecek civarı yetersizdir . Dolayısıyla bu problemin nedenini ve çözümünü çocukluk çağı alışkanlıklarında aramak gerekir. Şuanki elektronik ve araba çağıylarleyen bir biçimde çocukların ve biz erişkinlerin egzersiz alışkanlığında gözle görülür bir düşüşe ne sebeple olmaktadır.

 

 

Günümüzde çocukların fizyolojik etkinlik düzeyindeki düşüş ne durumdadır?

 

İngiltere’de 2000’li senelerde okula yürüyerek kendi başına giden 7-9 yaş çocukların oranı 20-30 sene öncesi ile karşılaştırıldığında % 70-85’den %7-15’lere düşmüştür. 11-12 yaş için ise bu değer % 90’dan % 40’ın altında değerlere gerilemiştir. Tekrardan benzer dönem için evden okula araba ile gitme oranı ise 5 sert artmıştır. 2000’li senelerde İngiltere’de yürüyerek okula giden genç sayısı % 15-20’lerden daha yetersizdir . Bununla beraber son 10 senelik dönemde İngiltere’de genç oyuncakları ve oyun materyalerinin satışında % 50’nin üstünde artışa karşın ev dışarısında kullanılabilecek oyuncak ve benzeri . materyallerin satışında ise % 25’lik bir düşüş gözlemlenmiştir. Benzer dönemde elektronik oyunların satışında ise % 100’ün üstünde bir yükseliş saptama edilmiştir . Ülkemiz ile alakalı sıhhatli bilgilere erişmek zor olmakla beraber İngiltere örneğinin bir benzeri ülkemiz için de geçerlidir.

 

 

Çocuklarda fizyolojik etkinlik düzeyindeki düşüş kız-erkek genç farkı göstermekte midir?

 

Değişik ülke çocukları üstünde yapılmış olan çalışmalar okul dışarısında erkek çocukların kızlardan daha çok zor aktivitelere katıldığına göstermektedir . Benzer bir biçimde yaşla ilişkisiz olarak erkek çocukların etkinlik sayısı ve sıklığı olarak da kızlardan daha yüksek değerlere sahip meydana geldiği saptama edilmiştir . Hafta sonu aktiviteleri olarak da erkekler kızlardan daha aktiftir. Netice olarak biyolojik veriler yaşla bağlı olarak fizyolojik aktivitedeki düşüşün kızlarda daha dramatik meydana geldiğini göstermektedir.

 

 

Okulda çocuklar ne kadar aktiftir?

 

Hollanda’da yapılmış olan bir çalışmada 5-11 yaşlarındaki çocukların okulda teneffüs, öğle tatili, beden eğitimi derslerindeki etkinlik düzeyleri açısından kız-erkek farklılığı göstermediği ve çocukların bahsedilen vakit diliminin %30’luk bir kısmında ortada seviyede aktivitelere katıldıkları saptama edilmiştir . Benzer çalışmada sınıf derslerinde çocukların fizyolojik olarak etkin olmadıkları anlam edilmiştir.

Kısaca özetlemek gerekirse genellikle erkek çocuklar kız çocuklardan daha aktiflerdir ve bu çeşitlilik okul çağı çocuklarında sık sık okul dışı dönemlerdeki etkinlik farklılığın bir sonucudur.

 

 

Sedanter hayat tipindeki (oturarak vakit geçirme) bu yükseliş ne manaya gelmektedir?

 

Öncelikli olarak ileri ki senelerde kritik sıhhat sıkıntılarıyla baş başa kalacağız demektir. Amerika Birleşik Devletleri’nde okul çağı çocuklarında son 30 senelik dönem için ( bilhassa son 10 sene ) fazla şişman genç sayısı 2 katına çıkmıştır. 1970’li yıllarla karşılaştırıldığında 2000’li senelerde ABD’de çocukluk çağı obezitesin de %60’lık bir yükseliş bunun için güzel bir misal teşkil etmektedir. Obez ( fazla şişman ) çocukların %80’nin hayatlarının ileriki dönemlerinde yetişkin obez meydana geldiği gerçeği bu problemin boyutlarını daha kritik duruma getirmektedir. Sedanter hayat biçimindeki artışın başka boyutu ise ekonomiktir. Bu sorun ya da ortaya çıkaracağı tablo kısıtlı uygun fiyat kaynaklara sahip olan ülkemizin kaynaklarının ciddi bir bölümünü ileriki senelerde bu konuya ayırmasına ne sebeple olacaktır. 2000’li seneler için yetişkin Amerikalıların %35’nin obez meydana geldiği ve bu kişilerin yeme amaçlı harcamalarının tahmini 50 milyar dolar olması dışarısında Amerikan kuruluşlarının bu kişilerin sıhhat ve benzeri . sıkıntıları için senelik tahmini 100 milyar dolar ek bir harcama yapması bizleri bekleyen meseleye çarpıcı bir örnektir.

Bu problemin en ufak çözümü ise çocuklarımızın yeme alışkanlığını sıhhatli bir biçime kaydırmak ve onları fizyolojik aktiviteye yönlendirmektir. Ebeveynlerin fizyolojik etkin hayat biçimleri çocuklarına yol gösterici/yönlendirici ve heveslendirici bir misal olacaktır.

 

 

Çocuklarımızın fizyolojik aktiviteye katılımlarının onlara sağlayacağı yararlar nelerdir?

 

Öncelikle daha sıhhatli ve zinde olacaklardır. Büyüme ve gelişmeleri olumlu etkilenecektir. Vücutlarının davranış kabiliyetini daha güzel anlayıp geliştirme imkanına sahip olacaklardır. Beden hareketlerini daha güzel muayene edebileceklerdir. İleri ki yaşlarına taşıyabilecekleri etkin bir hayat stiline sahip olacaklardır. Yaratıcı doğal yeteneklerini geliştirme bahtları olacaktır. Entellektüel ve sosyal ilerleme olarak ciddi olumlu adımlar atacaklardır. Hayat koşullarının , çevreninin getirdiği gerginlik, baskı , depresyon , saldırganlık ve huzursuzlukla daha pratik baş edeceklerdir. Kendine itimat , kendini daha güzel hissetme, bir konuya yoğunlaşma (konsantrasyon), tolerans (tolerans), kontakt , şahsi farklılıklara hürmet işitme , kendini tanıma, sebat etme gibi pek çok nitelikleri olumlu bağlamda gelişecektir.

 

 

Fiziksel aktiviteye katılımın sakıncaları var mıdır?

 

Fiziksel aktiviteye katılım pek çok faizi yanında anlam edilecek yanlış uygulamaların ( fazla , vakitsiz yüklenmeler) bir sonucunda bilhassa çabuk büyümenin olduğu dönemlerde çocuklarda yaralanma rizikonunu artırabilir. Kemik gelişiminin devam ettiği dönemlerde jimnastik, bale, dans gibi ağır yüklemelerin yapıldığı aktivitelere dahil olan sporcu kızlarda şayet eşliğinde yeme ve hormonal sıkıntılar var ise kadın sporcu üçlüsü (yeme bozukluğu, tane görmeme, osteoporoz) diye isimlendirilen bir hastalıkla da karşılaşılabilir. Sporcu kızlarda görülecek bir öbür sorun ise gecikmiş menarş ( önce tane ) ve gecikmiş ergenlik (puberta) dir.

 

 

Çocukluk yaşlarında fizyolojik aktivitelere katılımın getirdiği faydalar/edinimler ileri ki yaş grubundaki devamlılık gösterir mi?

 

Bilimsel çalışmaların bilgileri bu edinimin devamlılığına göstermektedir . Sözgelişi 50’li yaşlardaki iş süresini tamamlamış yani emekli bale dansçılarının kemik kitle yoğunluğundaki yaşıtlarından daha yüksek meydana gelen değerlerinin o anki etkinlik düzeyleri ile ilişkisi meydana gelmediği bunun çocukluk yaşlarında yapılmış olan egzersizlere ilişkili olduğu belirlemiştir . Amerika Birleşik Devletleri’nde Harvard Koleji’ne süren talebeler üstünde yapılmış olan bir çalışmada ise çocukluk yaşlarında fizyolojik aktivitelere katılanlarda koroner kalp hastalığına yakalanma oranı katılmayanlardan bariz düşük olduğu gözlemlenmiştir. Öbür bir çalışmanın neticeleri ışığında ise genç yetişkin dönemde çöküntü , intihar, ilaç, içki , sigara ve marihuana kullanım oranının egzersize katılımın kazandırdığı şahsiyet özelliklerinden ötürü spor yapmış gençlerde daha düşük olduğu anlam edilmiştir.

 

 

Çocukluk çağında alınan egzersiz alışkanlığı yetişkin dönemde sürdürür mi?

 

Bu problemin cevabını da bilimsel iş bilgileri ile sunmak daha hayret verici olacaktır. Hollanda’nın Amsterdam şehrinde 13-27 yaşlarında 233 şahsiyet denek grubunda yapılmış olan bir çalışmada çalışmaya dahil olan deneklerden 180 (%77’si) bireyin cinsiyet farklılığı göstermeksizin 15 sene daha sonra aktivitelerine devam ettikleri gözlemlenmiştir. Öbür uzunca dönem takipli bir çalışmada ise denek grubunun %30’nun hâlâ aktif olduğu ve etkinlik seviyelerinin ortada seviyede oldukları anlam edilmiştir. Sonuç olarak bilimsel çalışmaların bilgileri çeşitlilik göstermekle beraber çocukluk çağında egzersiz alışkanlığı edinen kişilerin büyük bir çoğunluğunun bu alışkanlıklarınıylarleyen senelerde devam ettirdiğine göstermektedir.

 

 

Standart bir fizyolojik etkinlik programı tüm çocuklara uygulanabilir mi?

 

Benzer/aynı yaştaki çocuklar fizyolojik kabiliyet ve yetkinlik olarak çok farklı özelliklere sahiptirler. Bundan ötürü programı uygulayacak olanın farklı öğrenme yollarını kapsamlı bir idrak etme vakti içerisinde gruba sunması gerekiyor . Bununla Beraber çocukların öğrenme stillerindeki farklılıklardan ötürü her bir aktiviteyi farklı derslerde sağlamak idealdir. Programlar uygulanırken çocuğa ne türlü gerçek ve gösterişli hüküm verebileceğini öğrenme imkanı da sunulmalıdır. Eğiticilerin öbür bir misyonu de çocuğa yepyeni birşeyler keşfetme ve kendini özgürce manipülasyon ile ilgili yardım eden olmaktır. Bu programlar uygulanırken çocuğun sahip olduğu fizyolojik potansiyeli keşfetme imkanı da sunulmalıdır.

 

 

Erken çocukluk dönemi aktiviteleri (5-7 yaş)

 

Fiziksel ilerleme ve büyüme için;
Koşma, tırmanma, yüzme ( sık aralıkla dinlenimli), okulda teneffüs vb. aralarda tüm vücut hareketini içerisine alan aktiviteler. Postural anamoli tespiti ve düzeltmeye dönük çalışmalar.

Motor kabiliyetlerin gelişimi için;
Değişik büyüklükte toplarla yapılmış olan az uzaklık ve düşük hızda atma, tutuklama , ayakla vurma vb. çalışmalar. Denge ve çabukluk çalışmaları. Folk, ritmik vb. dans aktiviteleri.

Kavrama ( anlayış ) ile ilgili gelişimi için;
Basit kaideleri meydana gelen oyunlar, şarkı söyleme oyunları, yaratıcı danslar, keşfedici, araştırıcı aktiviteler

Kişisel ve sosyal gelişimi için;
Bu yaş çağında çocuklar sık sık bireyseldir. Dolayısıyla ferdi aktivitelere ağırlık verilmelidir. Tırmanma vb. aktivitelerle yeteneklerini öbür çocuklarla karşılaştırarak test etme imkanı verilmeli. Hareketlerinden övgü ile laf edilmeli, paylaşma, kazanma ve kaybetmenin güzelliği öğretilmeli.

 

 

Orta çocukluk dönemi aktiviteleri (8-9 yaş)

 

Fiziksel ilerleme ve büyüme için;
Koşma, tırmanma vb. gündelik aktivitelere, postural gelişime dönük hareketlere devam edilmeli ( bilhassa erken ilerleme gösteren kız çocuklarında). Esneklik çalışmaları eklenmeli.

Motor kabiliyetlerin gelişimi için;
Temel spor yeteneklerini ortaya koyan çalışmalar. Farklı büyüklükte materyallerle karma karışık denge ve çabukluk çalışmaları. Kompleks hareketler içerir folk ve ritmik dans aktiviteleri.

Kavrama ( anlayış ) ile ilgili gelişimi için;
Dikkat ve el birliği ile yapılmış olan karma karışık aktiviteler. Davranış serilerini ve oyunu kendilerinin uydurduğu aktiviteler.

Kişisel ve sosyal gelişimi için;
Hep beraber yapacakları mücadeleci top vb. oyunlar. Takım , önder gibi farklı sosyal grup seçimi yapılmalı. Tek bir genç yaptığında tüm grup cezalandırılmamalı. Tertip ve hüküm sistemi üstünde durulmalı. Şahsi disipline önem verilmeli

 
Geç çocukluk dönemi (10-12 yaş)

 

Fiziksel gelişme ve büyüme için;
Güç ve enerji gerektiren aktivitelere, postural gelişime dönük egzersizlere aynı ritimde devam edilmeli ( bilhassa erken gelişme gösteren kız çocuklarında). Esneklik çalışmaları sürdürülmeli.

Motor kabiliyetlerin gelişimi için;
Kişisel ve takım sporlarında müsabaka tarzı organizasyonlar (kız -erkek ayrı). Kabiliyet ve ilgilerine paralel karmaşık hareketler içerir aktiviteler. Yoğun atma, tutma vb. spora has tekrarlar. Toplumsal istikameti güçlü folk ve dans aktiviteleri.

Kavrama ( anlayış ) ile alakalı gelişimi için;
Dikkat ve el birliği ile yapılmış olan karmaşık , takım taktikleri içerir şartları ve teknikleri öğrenmeye dönük aktiviteler. Oyun ve öğretilerde tartışmaya açık olmak.

Kişisel ve toplumsal gelişimi için;
Her çocuğa lider olma talihi tanınmalı. Oyunlar esnasında gerginlikler normal olarak karşılanmalı. Kız-erkek anlaşılmaz grup aktivitelere önem verilmeli . Kız-erkek fiziksel fark kaynaklı etkinlik ile alakalı görünüm anlatılmalı. Önderlik , iletişim , şahsi arkadaşlılar, takım ruhu vb. özellikler aşılanmalı

Okullardaki beden eğitimi dersleri sorunu çözmede yeteri kadar midir?
Ne yazık ki yeteri kadar değildir. Okullardaki beden eğitimi ders saatlerinin ve aktivitelerin yapılacağı imkanların geliştirilmesi gerekiyor . Otoriteler basit eğitimde haftanın 5 bugünü altını çizen 1 ders saatinin beden eğitimine terk etmesini önermektedir. Bununla Birlikte bu dersler için öncelikli olarak hedeflerin iyi belirlenmesi ve programlarının bu çerçevede tertip etmesi gerekir.

 
Çocuğum aktiviteye teşrif etmek için yeteri kadar fiziksel ve ruhsal olgunlukta mı?

 

Bu problemin cevabını genelleme inşa ederek vermek gerçek değildir. Bireysel ölçümlendirme yapmak ek olarak idealdir.
Fiziksel aktivitelere dahil olan çocuğun boyu ek olarak uzunca olabilir mu?

Yaş ve etkinlik tipine ilişkili olarak fiziksel etkinlik çocuğun kemik kitlesinde ortada seviyede bir artışa ne sebeple olabilmektedir . Kemik gelişimi öncelikle genetik ve hormonal faktörlerle ilişkilidir. Bilimsel olarak kemik uzunluğunun fiziksel etkinlik ile gelişeceğini iddia etmek kolay değildir .

 
Çocuklara ağırlık çalışması yaptırılabilir mi?

 

Çocukluk çağında sportif aktivitelere katılımın başarıdaki ehemmiyetine karşın vakitsiz yapılmış olan fazla yüklenmeler sıklıkla farklı sıhhat sıkıntıları ne sebeple olmakta ve çocukların erken dönemde sporu bırakmalarıyla sonuçlanmaktadır. Çocukların erişkinlerden çeşitli yapısal özelliklere sahip oldukları gerçeğinden hareketle çocuklara anlam edilecek sportif idman uygulamalarının da erişkinlerden çeşitli olması gerektiği unutulmamalıdır. Çocuklarda ağırlık çalışması ya da öbür bir bağlamda kuvvet çalışması eğer prensiplerine uyulursa yapılmasında mahzur olmayan bir konudur ve kuvvette manalı gelişmeler elde edilir. Üstelik eklemleri adaleleri ek olarak güçlü olan çocuk bir bölüm zorlanmalara karşın ek olarak az tehlikeli olacaktır. Ancak çocuklarda ağırlık çalışması yaparken mümkün yaralanma vb. rizikosu azaltmak için titizlikle uyulması gerekli olan kurallar vardır. Her yaşın gerektirdiği iş şekli değişiklikler işaret etmektedir . Çocuklardan hayatının iler ki dönemlerinde muvaffakiyet beklediğimiz gerçeği göz ardı edilmemelidir. Dolayısıyla idman programı düzenlerken birincil hedefin çocukların sıhhatini muhafaza etmek ve büyüme-gelişmesini negatif etkilememek olduğu unutulmamalıdır.

 

 

Çocuklarda yapılacak kuvvet çalışmasında dikkat edilmesi gerekli olan noktalar nelerdir?

 

MALZEME İLE İLGİLİ

Kullanılan aletler vücut ve ekstremite (kol, bacak..) uzunluklarına uyumlu olmalıdır. Serbest ağırlıklar (dambıl, bar vb.) mahaline sabit (kablo, zincir vb. düzenekli) ağırlık aletleri kullanılmalıdır. Kullanılan malzemelerin güvenliği iyi olmalı ve sıklıkla kontrol edilmelidir. Çalışılan meydan kapsamlı , iyi aydınlatılmış ve de havalandırması iyi olmalı ve kalabalık olmamalıdır. Çalışmalar şüphesiz çalıştırıcı gözetiminde yapılmalıdır.

PROGRAMLA İLGİLİ

Çalışmadan öncelikle güzel bir fiziksel kontrolden geçirilmelidir. Çocuk antrenörün ikazları ve konulan kurallara uyacak oranda ruhsal gelişmesini bitirmiş olmalıdır. Çalışmalar yaş grubunun özel sorunları ve kuvvet antrenmanlarının nitelikleri ile ilgili bilge personel kontrolünde yapılmalıdır. Kuvvet idmanı bir idman programının motor becerileri geliştirmek için tatbik edilen kısmı olmalıdır ( başka bir deyişle yalnızca kuvvet idmanı değil). Iş öncesi ısınma ve çalışmayı takiben germe egzersizlerine dikkat edilmelidir. Canlı kasılmaları (kasın boyunun kısaldığı) içermelidir. Hareketler tüm eklem açıklığı süresince yapılmalıdır. Müsabaka yasaklanmalı ve maksimal yükler kaldırılmamalıdır.

 
Çocukları sportif aktivitelere dahil olan ebeveynlere çocuklarına yaklaşım ile ilgili neler önerilebilir?

 

Amerikan Spor Hekimliği (Physician and Sportsmedicine 16: 14, 1998) bu konudaki savını şu biçimde anlam etmiştir.

Çocuğunuz kazansa da, kaybetse de onu sevdiğinizi bildiğinden emin olun.
Çocuğunuzun fiziksel becerileri ile ilgili gerçekçi olun.
Çocuğunuzun kendisine gerçekçi hedefler belirlemesine destekçi olun.
Hedefin elde etmek değil fiziksel kapasite ve becerileri geliştirmek meydana geldiğini vurgulayın ve gelişmiş becerileri güçlendirin.
Geçmişteki sportif başarılarınızı çocuğunuza anımsatmayın.
Antrenman ve yarışmalarda çocuğunuza emin , rizikosu azaltılmış bir ortam sağlayın ( uyumlu idman yolu ve malzeme).
Oyun ve yarışmalarda duygularınızı kontrol edin öbür oyuncu, antrenör/çalıştırıcı ve görevlilere bağırmayın.
Takımın öbür mensupları ve çocuğunuz için amigoluk yapın.
Çocuğunuzun antrenörüne/çalıştırıcısına hürmet duyun ve gösterin. Onla Beraber iletişim şeklinde olun. Eğer uygulamalarıyla alakalı katılmadığınız noktalar varsa çocukla değil doğruca antrenör/çalıştırıcıyla bunu paylaşın.
Spordan zevk alın, bizzat hedeflerinizi belirleyin ve çocuğunuza olumlu bir model olun.


Etiketler , , , ,



YORUM YAPIN